Ondergevoeligheid
Het verwerken van zintuigelijke prikkels gaat bij autisme vaak nét even anders dan anders.
Hypersensitiviteit (prikkels heel sterk ervaren) is een van de dingen waar veel mensen met autisme het meeste last van hebben en het heel beperkend vinden in het dagelijks leven omdat je zo snel overprikkeld en moe bent. Dit geldt vaak voor prikkels van buitenaf.
Een ander stuk rondom prikkelverwerking is juist ondergevoeligheid.
Dit zorgt ervoor dat je bepaalde zintuigelijke signalen niet of niet op tijd opmerkt. Dit geldt vaak voor prikkels vanuit je eigen lichaam. Denk aan het niet opmerken van honger, dorst, pijn (of pas als het heel ernstig is).
En temperatuur, zoals in onderstaand voorbeeld.
Dat kan vervelende gevolgen hebben. Zeker als je lijf toch overprikkeld raakt, terwijl je het zelf niet echt door hebt.
Over- en ondergevoeligheid kunnen ook naast elkaar in 1 persoon bestaan. Voor jezelf en mensen om je heen soms heel moeilijk te begrijpen: waarom heb je wel last van bepaalde geluiden, maar reageer je nauwelijks op pijn?
Een voorbeeld vindt je in deze ‘Dagelijkse Dingetjes’:
Lange zachte kleding en een capuchon
Wat voor weer het ook is, Sebastiaan draagt een lange joggingbroek, lange mouwenshirt en een hoodie.
Altijd.
Ook met 30 graden celsius…
De capuchon is een must-have voor elke dag!
Die capuchon is eigenlijk een soort communicatie- en beschermingsmiddel:
Is ie op, dan beschermt hij zich tegen de overload aan prikkels van buiten. Het is een teken voor rust en niet meer dan de strikt noodzakelijke communicatie.
De capuchon gaat echter ook heel regelmatig af en dan komt er een geïnteresseerd, nieuwsgierig gezicht onder vandaan. Of een ondeugend lachje 😉
Een hoodie op een warme zomerdag
Maar nu is het een warme zomerdag. Marijke doet diverse pogingen om hem te doen inzien dat die hoodie véél te warm is voor zomers weer.
Maar Sebas heeft er geen last van zegt hij.
En hij heeft er wél last van als hij kleding heeft zonder capuchon.
Als het echt té warm is, geeft Marijke de opdracht om alleen het t-shirt aan te houden en die ene dunne lange zachte broek die ze ooit konden vinden aan te trekken.
Sebas doet dat alleen bij hoge uitzondering én met een goed onderbouwde uitleg over oververhitting van zijn lijf én nadat alle andere dingen zijn gedaan om het niet té heet te krijgen.
Maar makkelijk is dit niet.
Zeker niet omdat hij het zelf niet echt opmerkt.
Marijke ziet echter een jongeman die humeurig wordt, een rood bezweet hoofd heeft, zich terug trekt of zwaar geïrriteerd is in contact. Kortom: die jongeman die allerlei signalen van overprikkeling laat zien.
Pas doordat ze concreet opnoemt wat ze precies ziet, realiseert hij zich wat er met zijn lijf gebeurt.
Overgevoeligheid op het ene vlak en tegelijkertijd ondergevoeligheid op een ander vlak geven dagelijks bijzondere uitdagingen…
Met heet weer wordt dat weer eens super zichtbaar!
En de juiste hoodies en dunne lange broeken vinden, is een praktische uitdaging…
Extra uitleg bij de Dagelijkse Dingetjes:
De capuchon heeft een belangrijke functie!
Hij is er in dit geval om zich een beetje af te schermen – om een prettige, veilige omhulling te creëren en indrukken van buiten wat af te schermen. Een capuchon (of hoed of pet) geeft als het ware dat stukje bescherming.
Ik zie het ook altijd als een belangrijk teken van de gemoedstoestand: wel of niet toegankelijk zijn.
Onze zoon draagt dus altijd een hoodie. Ook in sociale situaties. Ook met hitte. En nee, hij hoeft hem van mij niet af te doen omdat dat sociaal wenselijk is.
Omdat ik de functie ervan ken.
En omdat ik weet dat die capuchon vanzelf af gaat. Maar wel op zijn moment. En dan is hij open, nieuwsgierig, vrolijk.
Dwingen om dat ding af te doen omdat het ‘zo hoort’ zou een hele hoop problemen geven.
Niet omdat hij dan dwars wil doen, maar omdat ik zijn grens dan niet respecteer!
Ondergevoeligheid als risico op burn-out en andere ellende
Ondergevoeligheid op pijn zal er ook voor zorgen dat je een lichamelijke grens overschrijdt: je blijft bijvoorbeeld rondlopen met een ontsteking of een gebroken pols of geeft je verzwikte enkel geen rust waardoor de schade ernstiger wordt…
Zomaar een paar voorbeelden van risico’s waar je serieus rekening mee moet houden!
Overgevoeligheid heeft als risico dat je daar ontzettend veel energie door verliest.
Het vergt dat je dan extra goed kijkt naar welke prikkels je kunt vermijden of aanpassen (zoals de fijne zachte kleding).
Als je weet wat voor jou geldt, kun je er ook praktische manieren voor vinden om er rekening mee te houden zonder dat het je leven teveel in de weg zit.
Dagelijkse Dingetjes bij autisme
Dit is een verhaal uit de serie ‘Dagelijkse Dingetjes op Donderdag’.
Dit zijn waargebeurde verhalen het het alledaagse leven met autisme, verpakt in een fictief ‘auti-gezien’.
Wil je de ‘Dagelijkse Dingetjes’ ontvangen in je mailbox, meld je dan hier aan voor mijn mail. Dan tref je alle belevenissen van Peter, Marijke en hun kinderen elke donderdag in je mailbox!
